بازگیر در گذر تاریخ وشنا خت تیره های آن

آشنایی با تیره های طایفه بازگیر

بازگیر در گذر تاریخ وشنا خت تیره های آن

بازگير نامي آشنا در ديار بالاگريوه كه به تيره ها و گروههاي مختلفي كه در محدوده بالاگريوه  و خارج از اين محدوده  زندگي  مي كنند  اطلاق مي شود. براساس روايات محلي  خاستگاه بازگيرها را مناطق غرب كشور خصوصا استانهای ايلام – كردستان و كرمانشاه  دانسته اند وبه احتمال بسیار بازگیر های سایر مناطق ایران مها جرینی از بازگیر های با لا گریوه می باشند   براساس نظر سالخوردگان وبزرگان  بازگيرنياي سیصد سال قبل  آنان شخصي به نام خان احمد  از كردها یا لر های  سا کن پشتکوه   ايلام بود او داراي  پنچ پسر به اسامي بگعالی-   برخوردار  - طاهر – ظاهر –  و چراغ خان بوده است تيره هاي  بهرام و حيدر از نوادگان طاهر وظا هر هستند که در كرمانشاه وسرپل ذهاب  سكونت دارند و چراغ خان نياي طايفه اي موسوم به كرنوكر است .وبازگیرهای ایلام  که از نسل طاهروظاهر فرزندان خان احمد هستند در حدود دویست سال پیش بعلت اختلافات محلی در منطقه تاف لرستان از سایر بازگیرهای لرستان جدا شده وبه پشت کوه رفتند و در ایلام مهران - آبدانان و دره شهر ساکن شدند   در میان نواده های دوپسر دیگر خان احمد یعنی   برخوردار و بگ عالی  كه به نواده هاي آنها بازگيرهاي سياه وسفيد مي گويند در لرستان زندگي مي كند نواده هاي برخوردار بازگیرهای سیاه بعد از دوشم به دو تيره سبزعلي  و سبزوار و زیر تیره های کربلایی احمد خان - علی داد (کر بلا یی سهراب)- محمد میرزا -ولی-دوشنبه - محمدجافر و اغا لی تقسيم مي شوند  و نوادگان بگ عالي  به چهار تيره – نورعلي  (نير الي )-یاری-کلو لی- محمد ولي (معالي ) تقسيم  مي شوند و تيره كلو لی  كه خود به زیر تیرهای  هاي  شيرخان و بيرخان  تقسيم  مي شوند كه در ميان طايفه بيرانوند  زندگي  مي كنند  و نامهاي  خانوادگي  شكاري - مرداني -سپهوند  دارند  و تيره ياري كه به  زیرتیرهای   امير وعبدالصمد  تقسیم می  شوند  و تيره هاي نير عالي كه به زیزتیره هاي جوز علي  و مرادخان  تقسيم  مي شوند  و تيره محمد ولي يا (معالي )كه شامل زير تيرهاي قيصر  (قمر الي) صيفور – نظر بك –قاسم – علي – بهاره – صادق خان  و ندر بوده كه  از بزرگترين  و پرجمعيت  ترين تيره های طایفه بازگير هستند در زمان پادشاهي  محمد علي  شاه قاجاروحکومت سالارالدوله درلرستان  بزرگ طايفه بازگير  ملامهر عالي از بازگیرهای معالی وند بود  كه 160 عدد تفنگ  از سالارالدوله  مي گيرد و ما بين طايفه بازگير تقسيم مي كند تا همراه با ساير طوايف لرستان سالارالدوله را در فتح تهران ياري نمايد ازديگر بزرگان  طايفه بازگیر دراواخر دوره قاجاريه نا در- نوروزي –محمد شاه– جمعه-حصر بک-  ملاجعفر – فرهاد -جهانگير -امیر- مرید-عالي – مير طمهور – میرزا- ولی خان – حسن خان -محمد مراد -شفتالی - کربلایی شاههمراد- علی حیدر-سوخته--حملی-علی  مروت-ربی بوده و بعد از  اسكان  عشاير بيشتر  بازگيرها  در منطقه كره گاه و بالاگريوه ساكن شدند  به جز دو تيره شيرخان و بيرخان  از بازگيرها سفيد و تیره های حسین کلات - حسن - محمدمیرزا از بازگیرهای سیاه  كه در ميان بيرانوند ها ماندند  و همانجا زندگي كردند و بعد از آن بيشتر بازگيرها به زندگي ده نشين روي آورده  و در مكانهاي  مختلف پراكنده  شده اند كه به طور عمده علاوه بر شهر خرم آباد  در روستاهاي  چوبتراش – سهيلي – تلوري- انگز-سالی کوچک-سالی بزرگ-سرخه ده- پیرجد بازگیر - بابا خوارزم-دارائي –افرینه- ديناروند – ده باقر-میانگلال- معمولان  –چشمه سرخه- پلدختر – چم مهر – هلوش ماژين – جلوگير – ريمله – سر پل ذهاب – تنگ فني – چغلوندي -  پل هرو- دورود-اندیمشک-شوش-- بروجرد- كرمان -  سيستان بلوچستان- مينو دشت –کرگان- سليمانيه عراق زندگی می کنند

 

 منشا نژادی طا یفه باز گیر از دید گا های مختلف

 

 یشتر معمرین وسا ل خوردگان طایفه بازگیر می گویند بازگیر ها از کرد های سا کن پشتکوه هستند که درگذشته به دلیل اختلاف با والی پشتکوه به لرستان ودیگر منا طق ایران مها جرت کرده اند واقای میرانی می گویند بازگیر ها از لرهای فیلی هستند که در دوره حسن خان والی پشتکوه از لر ستان به پشتکوه مها جرت کرده اند واقای برزویی انها را از نژاد کرد کلهر می داند واقای مراد حسین پاپی و اقای رادفر مدرس وباستانشناس و اقای محمدی صاحب کتاب تاریخ الا اجداد انها رالر می دانند ومی گو ند بازگیر های سایر مناطق ایران ازبازگیر های  لر ستان جدا شده و به دیگر منا طق ایران  رفته اند واقای معتمدی که تحقیقات مفصلی راجب بازگیر ها انجام داده می گویند باز گیرها از پدری به نام خان احمد ازکرد های پشتکوه ومادری از طایفه بیرانوند بوجود امده اند

 

  

کدخدايان و بزرگان  تيره هاي طايفه بازگير در سده ی اخیر

 از کدخدایان بازگيرهاي بگ عالی یا سفید از تيره علي و دودمانهاي  وابسته (محمد شاه -ريس جمعه- كريم خان)از تيره بهاره و دودمانهاي وابسته (ملا مهرعالی - عالی - شفتالي) از تيره مرادخان  و دودمانهاي وابسته (حسن خان – ولي خان ) از تيره قمرالي  و دودمان هاي وابسته (محمد مراد – براتعلي - ) و از تيره جوزعلي ودود مانهای وابسته (ملا جفعر-جا فر خان)وازبازگیر های سیاه   برزو-حصربک-ریس میرزا-علی اکبر -رستم را میتوان نام برد.

 

سند مربوط به طایفه بازگیر در ایلام

 

 معانی کلمه بازگیر

تقريبا اكثر طايفه بازگير بر اين عقيده استوار هستند كه فاميلي آنها از شغل نياكانشان بر گرفته شده است چون آنها اعتقاد دارند كه در گذشته هاي دور نياكانشان با شكار باز و دادن آنها به حكام كم كم به بازگیر نام گذاري شده اند۰ در خيلي از کتابها در مورد باز (عقاب) و كلماتي با تركيب این کلمه ساخته مي شود نوشته شده است كه بعضی از آنها مثل باز اشكار ، كه معني شكار باز - يا باز پران ، به معني نگهدارنده باز باز دار، كه به معني نگهدارنده باز بوده – بازيار، كه به معنی مسئول رسیدگی به امور پرندگان خصوصا باز بوده – باز بان ، كه به معني   مسئول باز شكاري  – ازاين دست اصطلاحات بسيار زياد مي باشد كه مي تواند به بازوند ، بازگیر و... اشاره نمود. پس در مورد کلمه بازگیر این مطلب را بايستي ادعا نمود كه در هر صورت كساني كه قبلا با اين عنوان نام گذاري شده اند به نحوي با باز و پرندگان شكاري سروكار داشته اند البته در رابطه با كلمه بازگير دو معاني متفاوت با ديگر معاني نيز وجودكه اولي به قومي تاريخدان و مورخ (۱) و ديگري با عنوان سد و مانع(۲) عنوان گرديده است. در کنار این معانی در خیلی از مناطق جغرافیایی نیز نام بازگیر به چشم می خورد بطور مثال در رشته کوه گرین نام چند کوه با نام بازگیر وجود دارد یا کوه ی در رشته کوه علیک بیرجند یا مجتمع بازگیری در بدخشان ، چشمه آبی در  دهستان ميربيگ بخش دلفان شهرستان خرم آباد و بازگِر، بازگير، بازگيرخان‌ ميرزا، بازگيري‌، بازگيركلا، بازگِرون‌ و بازگير قلعه‌  در فرهنگ ها آمده است

 

زبان

 

زبان بيشتر بازگيرهاي  لرستان  لكي و لري است و بازگيرهاي استانهاي  ايلام – كرمانشاه – كردستان به زبان  كردي صحبت  مي كنند .

 

 

 

 بازگیرهای ایلام .
 بازگیرهای ایلام نسل خود را از فرزندان دو برادر به نامهای طاهر و ظاهر فرزند ان خان احمد می دانند که حدود هشت تا نه نسل پیش به علت اختلافات محلی بین تیره های طایفه بازگیر از منطقة طاف در شهرستان خرم آباد لرستان ، از بازگیرهای لرستان جدا شده و به منطقة آبدانان ایلام کوچ کرده اند. جمعیت کلّ این طایفه حدود هشصد خانوار تخمین زده می شود که حدود۱۰۰ خانوار از آنان به صورت دامدار کوچنده زندگی می کنند. ییلاق آنان در منطقة «کَوَر» (کبیرکوه ) و قشلاق آنان در منطقة دهلران است . این طایفه دارای هفت تیرة اصلی و یک تیرة وابسته است . تیره های اصلی عبارت اند از: صی مَمَه (صیدمحمد)، موسی ، خَرْبُوزانی ، جَوّار (جبّار)، شَپَکه ، کَلَه شیر، داس مَکَش و تیرة وابسته به آنان دشتی است که به گفتة مطلعین محلی ، از بستگان رییس علی دلواری هستند که پس از نبرد با انگلیسیها، در زمان جنگ جهانی اول ، از راه خوزستان ، به این منطقه مهاجرت کرده اندالبته خوانسار فرزند بر خوردار همراه طاهروظاهر به ایلام رفته که هیچگونه اطلا عاتی درمورد فرزندان ونوادگان او وجود ندارد.

 بازگیرهای کرمانشاه .

بازگیر های کرما نشاه نسل خود را از نوادگان دو برادر به نا مهای طا هر و ظا هر  می دانندکه درحدود شش تا هفت نسل پیش به دلیل اختلا فات محلی  از باز گیر های ایلا م  جدا شده اند بازگیر های کرمانشاه  زادگاه اصلی خود را منطقه ای به نام «سراب بازان »، که جزو ناحیة ایلام بوده است ، معرفی می کنند. تاریخ مهاجرت آنان به کرمانشاه را دوره قاجاریه و علت آن را ظلم والی آن منطقه به سبب اخذ مالیات می دانند. جمعیت این طایفه را در حدود ۸۰۰ خانوار تخمین زده اند که در «بان یاران » سرپل ذهاب و اطراف آن به سر می برند. حدود ۱۰۰ خانوار از آنان هنوز کوچنده هستند که ییلاقشان چَرمان و آفتابی بَرْز است . طایفة آنها از سه تیرة حق مراد، یارمراد معروف به یارگَه و حسن بازگیر تشکیل می شود.

منابع : سکندر امان الهی بهاروند، قوم لُر ، تهران 1370 ش ؛ مرکز آمار ایران ، سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچندة ایران ؛ نتایج مرحلة اول ، 1364، حوزة شمارة 4، باختران ، تهران 1365 ش ؛ همو، سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچندة ایران : نتایج مرحلة اول ، 1364، حوزة شمارة 5، لرستان ، ج 2، تهران 1365 ش ؛ همو، سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچندة ایران : نتایج مرحلة اول ، 1364، حوزة شمارة 6، ایلام ، تهران 1365 ش ؛ همو، سرشماری اجتماعی ـ اقتصادی عشایر کوچنده : 1366، فرهنگ عشایری ایل کرد ، تهران 1368 ش ؛ محمد مکری ، فرهنگ نامهای پرندگان در لهجه های غرب ایران : لهجه های کردی ، تهران

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و دوم آذر 1392ساعت 15:46  توسط داریوش بازگیر  | 

دود مانهای های ندر -صادق خان خیرالله-قیطا سعلی از بازگیر های معالی وند ( سفید)

ندر وصادق خان فرزند ان شرفعالی وشرفعالی فرزند معالی می باشد وعد ه ای از معمرین طایفه بازگیر ندر وصادق خان را فرزندان  علی  می دانند تیره های ندر وصادق خان -خیرالله-قیطا سعلی همو اره درکنار تیره علی زندگی می کردند وبیشتر بازگیر ها انها را به نام تیره علی می شنا سند  این تیره ها همانند سایر تیره های طا یفه بازگیردرابتدا منطقه طاف زندگی می کردند و بعد از اختلا فات محلی وداخلی بین تیره های طایفه بازگیر در منطقه طاف وکشته شدن  چند نفر از  تیره های طایفه بازگیر بیشتر بازگیر ها پراکنده شدند به طو ری که تیره های طاهر وظاهر و خوانسار ازباز گیرهای لرستان جدا شد ند وبه ایلام رفتند  وتیره یاری  به دلیل رابطه خویشا وندی با  میر اواس جد میر ها به میان  طایفه میر رفته ودود مانها ی  ندر وصادق خان همراه سایر بازگیر های معالی وند به دلیل را بطه خویشا وندی با   ایل بیرانوند به میا ن انها رفته ونزدیک به یکصدوبیست سال به همراه انها ییلاق وقشلاق می کردند تا اینکه دراواخر دوره قاجاریه وحکومت سالارالدوله در لرستان در روستای سهیل بیکی سا کن شدند واز افراد مشهور انها در سده ی اخیر ندر-شنبه-حصر بک-میرزا-اقا احمد-پیرو- کاظم خان-علی مخو-غلام-قندی-درویش-شمس اله-نعمت اله-فتح اله-پاپی-نوراله -جواد-شکراله-امین-رضاو.............

شجره نامه دودمان ندر (نیر) از بازگیر های معالی وند(سفید)

بگ عالی .1-معالی 2- نیرالی  3- کلو لی  4-  یاری

فرزندان معالی .

1-علی 2-بهادر (بهاره)  3-ندر خان   4- صادق خان

 فرزند ندر خان    . صفر  
 

فرزند صفر .علی نیر  

 

فرزندان  علی نیر :  1-غلام      2-  شا رضا         

 

 فرزندان   غلام . 1-قند ی . (مهدی-هادی-علی-صادق-سعید) 2- محمد علی (حسین-حسن-محمود-حمزه-امید-احمد)

 

فرزندان شاه رضا  . 1- محمد رضا   2-دارا

فرزندان محمد ر ضا . (نادر- ناصر)

فرزندان دارا .( محمود-حامد-مهدی )

 

شجره نامه دودمان صادق خان از بازگیر های معالی وند(سفید)

 

تیره صادق خان . شنبه

فرزند شنبه . دارا خان

 
 

فرزند ان دارا خان : 1-علی محمد   2-کا ظم خان

فرزند علی محمد .سبزه

 

 فرزند ان کاظم خان: 1-درویش (احسان-محمد)2-محمود

 

 

شجره نامه دودمان خیر اله از   بازگیر های سفید که همواره درکنار تیره علی زندگی کرده اند.

 

خیرالله.1-مرگعلی2-گدیکه

مرگعلی.1-خدارحم2-اله رحم3-اله مراد
خدارحم.
1-اقااحمد(علیرضا-روحاله-حسن-محمدرضا)2-میرزا(محمد-ناصر-داریوش-هوشنگ)
3-پیرو(مصطفی-مجتبی-مرتضی-مهدی)4-محمد(حسین-کورش)
اله رحم.
1-پاپا(مهرداد-بابک-کیانوش)2-عزیزاله(رضا-علی)
اله مراد.
1-کرم(بهمن-عبداله-محمد-سجاد-مرتضی)2-عزیزمراد(احمد-رضا)
گدیکه.
1-رحیم(اسماعیل2-صادق)2-غلامعباس3-دالعلی

 

 

 

شجره نامه دودمان قیطا سعلی از تیره دوشنبه از بازگیر های سیاه که به دلیل خواهر زادگی با تیره علی همواره درکنار تیره علی زندگی می کرده انذ




برخوردار.دوشنبه(دوشم)
دوشنبه.سبزوار
سبز وار.دوشنبه(دوم)
دوشنبه.مرادعلی
مرادعلی.
.1-قیطا سعلی 2-شاه علی

قیطاسعلی.

1-شمس اله2-پاپی3-راه خدا

شمس اله.

1-فتح اله2-نعمت اله3-صیدمحمد

فتح اله.

1-جواد.(سعید-وحید-محسن)2-حجت.(روح اله-روح الدین-کرامت-ایت)3-محمدعلی .(بهزاد)

4-صید علی.(محمد)5-مجید.(حمید-رامین-مهدی-هادی-حامد-حسین)6-شوکی7-امین8-رضا

9-مهرداد

نعمت اله.(عصمت اله-ولی اله-عزت-اله)

صید محمد.(حمید رضا-علی راست-علی محمد خان

فرزند پاپی.نورالله

فرزندان نورالله.

1-ایرج.(محمدعلی-سجاد-مهدی-تقی)2-حسین3-علی4-حسن5-محمد

فرزندان راه خدا.

1-رضا2-فرضی3-مراد4-علی5-فرخانی

فرزند شاه علی.سبزییه

فرزندان سبزییه.1-حمید2-شاپور3-خداداد

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و پنجم خرداد 1390ساعت 8:41  توسط داریوش بازگیر  | 

تیره والی از بازگیر های بکعالی(سفید)

الماس  فرزندو الی و وا لی از بازگیر های سفید می باشد الماس دارای دو پسر به نامهای سلیمان و عله می باشد و به نوادگان ودودمانهای که از نسل این  پسران والی بوجود امده در اصطلاح تیره والی می گویند تیره والی  در ابتدا همانند سایر تیره های طایفه بازگیر   درمنطقه طاف زندگی می کردند و بعد از اختلا فات محلی وداخلی بین تیره های طایفه بازگیر در منطقه طاف وکشته شدن چند نفر از  انها تیره والی   به  همراه سایر بازگیر های معالی وند و تیره های شیر خان وبیر خان از بازگیر های کل ولی و تیره های سبز علی وسبز وار از بازگیر های سیاه و به دلیل را بطه خویشا وندی با   ایل بیرانوند به میا ن انها رفته ونزدیک به یکصدوبیست سال به همراه انها ییلاق وقشلاق می کردند تا اینکه دراواخر دوره قاجاریه وحکومت سالار الدوله درلرستان در روستای دیناروند  ساکن شدند  و از بزرگان تیره والی   در سده اخیر  سلیمان-صید رضا-بکرضا-صید میرزا-غارتی-قاسم-شاه عباس-خان میرزا-اقا میرزا-جهان را می توان نام برد

شجره نامه دودمان الماس ازبازگیرهای سفید

الماس.1-سلیمان2-عله

فرزندان سلیمان.

1-صیدرضا2-بکرضا3-غلام4-خسرو

صیدرضا.

1-غارتی.(جواد-محمود-علی-امیر-سعید-هادی)2-کرمرضا.(محمد-علی-رضا-تقی)

3-حاجی رضا.(اقاحسین-حسن-بهروز-جعفر)4-قاسم.(مصطفی-مجتبی-سجاد)

5-شاه عباس.(کامی-امین)6-شیخ عباس.(حمیدرضا)7-محمود

8-شیخ حسن.(سجاد-مسعود-احمد-صمد)9-شیخ مراد.(محمد-حسن-مجید-مرتضی)

بک رضا.

1-خان میرزا.(مهرداد-مهران-مصطفی-محمد)2-محمدرضا.(ابوذر-احسان-وحید-سجاد-ساما ن)

3-محمد میرزا.(میلاد-اسحاق-فرامرز-علی-آرش)

عله.صید میرزا

صید میرزا.

1-اقا میرزا.(بهروز-مهدی)2-جهان

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و چهارم خرداد 1390ساعت 12:51  توسط داریوش بازگیر  | 

تیره جوزعلی از بازگیر های نیر ا لی وند(سفید)

 

 جوزعلی  فرزند نیر الی ونیرا لی فرزند بگ عالی می باشد نیرالی دارای دو پسر به نامهای بدرخان وباقرمی باشد و به نوادگان ودودمانهای که از نسل این  پسران جوزعلی بوجود امده در اصطلاح تیره جوزعلی می گویند تیره جوزعلی  در ابتدا همانند سایر تیره های طایفه بازگیر   درمنطقه طاف زندگی می کردند و بعد از اختلا فات محلی وداخلی بین تیره های طایفه بازگیر در منطقه طاف وکشته شدن چند نفر از  انها تیره جوز علی  به  همراه سایر بازگیر های معالی وند و تیره های شیر خان وبیر خان از بازگیر های کل ولی و تیره های سبز علی وسبز وار از بازگیر های سیاه و به دلیل را بطه خویشا وندی با   ایل بیرانوند به میا ن انها رفته ونزدیک به یکصدوبیست سال به همراه انها ییلاق وقشلاق می کردند تا اینکه دراواخر دوره قاجاریه وحکومت سالار الدوله درلرستان در روستای سهیل بیکی  ساکن شدند  و از کدخدایان تیره جوزعلی  ودودمانهای وابسته در سده اخیر( بدر خان-ملا جفعر-جافر خان ) را نام برد هم اکنون تیره  جوزعلی علاوه بر شهر خرم اباد در روستای سهیل بیکی- زندگی می کنند واز افراد مشهور تیره جوزعلی در سده گذشته عادل-نادر-عیسی-منصور-داود-پیری-نور علی-تقی- جفعر-علی-عا بدین-فیروز-مصطفی- و۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰

شجره نامه تیر ه جوز علی از بازگیر های نیرا  لی وند(سفید)

فرزندان جوز علی  شامل
  1-  بدر خان     2-باقر  

فرزندان  بدر خان:

1-جفعر    2-  عیسی     3-   منصور      4-  قاسم

فرزندان  ملا جفعر :

1-نیرا لی  2- شاداده   3-      پیری    4-   روح الد ین

 فرزندان نیرالی.

1-بختیار (اکبر -اسما عیل-اصغر-احد- امیر حسین)2-تقی(فریدون-حسن-محمد رضا)  3-نقی(علی-محمد)

فرزندان شاداده .باقر  -حسین)

فرزندان پیری . (مجتبی-مصطفی-محمد)

فرزندان روح الدین .( عابدین -مهدی-اکبر-نجم الدین)

منصور  .صید اقا

4-صید اقا  .عزیز (احسان-منصور-مسعود)

فرزندان قاسم . هاشم .

فرزندهاشم :

کر محسین .(احمد-محمد)

فرزندان عیسی .

1- نور خدا 2-پنجعلی3-علی محمد 

نور خدا :  (علی -اکبر-احمد-محمد-امین)

پنجعلی :  (مجتبی-محسن-علی نظر-نجم الد ین)

علی محمد   : (جوزعلی-عبد الله -علی رضا-محمد-روح اله)

ند ر خان :

1-عادل   2-  قادر   3-  نادر

فرزندان نادر:

1- جمشید 2 -قربانعلی    3-داود

فرزند داود  .حاج جافر خان
فرزندان   حاج جا فر خان  .
1-هوشنگ (امیر حسین-محسن)   2--فیروز (رضا)
3-علی (امیر حسین)   4-مصطفی (یاسین)

عباس.ابراهیم2-حاتم
ابرهیم.1
-حشمت اله(هادی-مهدی)2-صبحت(رضا)3-مروت.(مهران)4-علی
حاتم.صیدمحمد
صیدمحمد.1-محمد2-مرتضی3-شمس الدین-شاهد ین5-نورالدین
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم خرداد 1390ساعت 9:2  توسط داریوش بازگیر  | 

مطالب قدیمی‌تر